يكشنبه, 30 مهر 1396 :: Sunday, 22 October 2017
کد خبر: 96976

یک کتاب بیشتر بخوانیم

همه ساله ایام برگزاری نمایشگاه کتاب فرصت خوبی برای بازبینی کیفیت مطالعه و کمیت آن در کشورمان است. همچنین بررسی چالش های عرضه کتاب در عرصه ی عمومی مسئله ای است که نباید مغفول بماند.
یک کتاب بیشتر بخوانیم به گزارش خبرنگار اتاق خبر 24

سی امین نمایشگاه کتاب تهران که از تاریخ 13 اردیبهشت تا 23 اردیبهشت 1396 ادامه خواهد داشت، در محل نمایشگاه های بین المللی تهران واقع در شهر آفتاب  در حال برگزاری است. این نمایشگاه امسال با شعار «یک کتاب بیشتر بخوانیم» با حضور ناشران ایرانی و خارجی با شکوه تر از هر سال در حال برگزاری است.

پس از محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی و همچنین مصلای تهران، این برای دومین سال پیاپی است که نمایشگاه کتاب در مجموعه نمایشگاهی شهر آفتاب واقع در جنوب پایتخت برگزار می‌شود.

در سی امین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران در نمایشگاه بین المللی شهر آفتاب ۴۳۰ هزار عنوان کتاب در دو بخش داخلی و خارجی عرضه می شود که همه این عناوین مربوط به نشر چهار سال گذشته هستند. از این تعداد ۸۰ هزار عنوان نخستین بار است که ارائه می شوند.

امسال ایتالیا کشور میهمان و استانبول شهر میهمان نمایشگاه کتاب هستند. ۴۰۰ برنامه فرهنگی تدارک دیده شده است.

دو هزار و ۷۸۲ ناشر داخلی و خارجی در فضایی به وسعت ۱۳۵۵ هزار متر مربع کتاب های خود را عرضه می کنند.در بخش داخلی دو هزار و ۶۴۳ ناشر و در بخش خارجی نیز ۱۳۹ ناشر از ۱۱۰ کشور شرکت خواهند کرد.

در این دوره تعداد ناشران داخلی افزایش یافته و متراژ اختصاص یافته به این ناشران ۳۰۰ هزار متر مربع اعلام شده است، ناشران خارجی هم ۴۷ هزارر و ۲۳۴ عنوان کتاب لاتین و ۱۵۰ هزار و ۱۴۴ کتاب عربی را عرضه می کنند.

فضای اختصاص یافته به ناشران لاتین و عربی نیز به ترتیب دو هزار و ۳۳۳ و دو هزار و ۸۵ متر مربع است.

در این دوره از نمایشگاه ۱۶٫۵۵میلیارد تومان اعتبار به عنوان یارانه برای استفاده اقشار مختلف مردم نظیر دانش آموزان، دانشجویان، طلاب و اساتید دانشگاه از آثار عرضه شده در نمایشگاه اختصاص یافته است.

 

چالش ممیزی

سال گذشته در افتتاحیه نمایشگاه کتاب، روحانی در خصوص ممیزی و مجوز نشر صحبت هایی را مطرح کرد که انتقاد طیف وسیعی از اهالی فرهنگ را بهمراه داشت و در باب نظارت بر انتشار کتابها چالشهایی بوجود آمد که ممیزی را به کل زیر سئوال میبرد  و سره و از ناسره در برخی آثار قابل تفکیک و تشخیص نبود.

ممیزی محصولات فرهنگی چیزی بود که دولت یازدهم از همان ابتدا از زیر آن شانه خالی می کرد. این در حالی است که هیئت نظارت و ضوابط نشر که توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی به ریاست رئیس جمهور وقت تعیین میشوند وظیفه ی عیار سنجی آثار مربوطه را دارند. اما باز هم ریاست جمهوری برای این امر نهاد های دوگانه ای را معرفی می کنند.

نتیجه ی این سر درگمی ها راه یافتن برخی آثار به معنای واقعی "بد" به سبد مطالعه ی مردم است. با این حساب، چیزی که جزء ابتدایی ترین حقوق یک خریدار کتاب بعنوان یک کالای آموزنده فرهنگی بود رعایت نمی شود.

جمع آوری برخی کتب توسط نهاد های نظارتی به دلیل داشتن فاکتورهای الحادی و یا نویسنده های به مساله  دار در طی این سال ها در ایام نمایشگاه کتاب زیاد مشاهده شده است.

 

سرانه مطالعه

کمیت و کیفیت سرانه مطالعه در ایران، همواره موضوعی برای بحث، شوخی، تحلیل و پژوهش پژوهشگران بوده است. اعداد و ارقامی که هر سال مسئولان از میزان مطالعه در کشور ارائه می کنند هر چند با هم متفاوت است اما در همه این آمار یک محور مشترک وجود دارد و آن هم پایین بودن سرانه مطالعه در ایران است.

طبق آمارهای جهانی و بر اساس استانداردهای تعریف شده، آمریکایی ها ۲۰ دقیقه، انگلیسی‌ها۵۵ دقیقه و ژاپنی‌ها ۹۰ دقیقه از وقت خود را در شبانه روز به مطالعه کتاب اختصاص می دهند. بر این اساس آماری که از سرانه مطالعه کتاب در ایران در کنار تمام نوسانات عددی (از ۲ دقیقه به ۱۵ دقیقه و در نهایت به ۱۸ دقیقه رسید) که تا کنون ارائه شده است، نشان می دهد که ایرانیان تقریبا به میزان آمریکایی ها به مطالعه کتاب علاقه‌مند هستند. ژاپن از نظر عادت به کتابخوانی جایگاه نخست را در جهان دارد و ۹۱ درصد مردم این کشور به طور معمول کتاب، روزنامه و مجله می خوانند؛ برای مثال یک ژاپنی در سال حدود ۴۷ کتاب می‌خواند.

از چند سال پیش که اعلام شده بود سرانه مطالعه در ايران 2 دقيقه در سال است همه این مسئله را به شوخی گرفتند. در همان زمان دبير کل نهاد کتابخانه‌هاي عمومي اعلام کرد که آمار مطالعه در ايران ۷۹ دقيقه در روز است! این مقام مسوول همچنین اعلام کرد که در اين ميزان، سرانه مطالعه کتب درسي، کتب ادعيه، قرآن، صفحات مجازي و هر چيزي که به خواندن ربط داشته باشد، لحاظ شده است. اما این آمار خوش‌بینانه اعتراض بسیاری از رسانه‌ها و چهره‌های فرهنگی را به دنبال داشت. این اعتراض‌ها سرانجام چند دقيقه‌اي از آمار نهاد کتابخانه‌های عمومی را کم کرد و بالاخره اعلام شد آمار سرانه مطالعه ایران ۷۵ دقيقه و ۳۴ ثانيه محاسبه شده که ۱۵‌دقيقه و ۱۷ ثانيه به کتاب، ۲۱ دقيقه و ۳۱ ثانيه براي قرآن و ادعيه، ۳۲ دقيقه و ۳۶ ثانيه روزنامه و پنج دقيقه و۴۲ ثانيه به نشريه‌خواني اختصاص پيدا کرده است. این آمارها هر دو فضاي مجازي و فيزيکي را شامل مي‌شد.

همیشه بین محاسبه سرانه مطالعه در یک کشور اختلاف نظرهای فاحش وجود دارد که برخواسته از نوع نگاه به مسئله مطالعه ویا المان های لحاظ شده برای این مهم است.

 

 

سرانه مطالعه چگونه محاسبه می شود؟

ساده‌ترین حالت می‌توان میزان مطالعه همه افراد جامعه را با هم جمع کرد و برتعداد افراد آن جامعه و تعداد روزهای در نظر گرفته شده تقسیم کرد. برای اندازه گیری آن نیز متوسط مطالعه در یک جامعه آماری محاسبه می‌شود، سپس آن را به تمام جامعه تعمیم می‌دهند.

طبق آخرین آماری که در سال 2015 توسط مرکز بین المللی مطالعات گذران وقت منتشر شده، میزان سرانه مطالعه کتاب، مجلات و نشریات در ایران به 13 دقیقه در روز می‌رسد. این آمار در مقایسه با کشورهای دیگر بسیار اندک است و از یک خلا فرهنگی در جامعه حکایت می‌کند.

با توجه به اینکه یکی از معیارهای تشخیص سرانه مطالعه کتاب در هر کشوری، میزان تیراژ کتاب است و از وضعیت عرضه و تقاضای آن در جامعه جکایت می‌کند می‌توان گفت اوضاع سرانه مطالعه در کشورمان چندان خوب نیست و حداکثر میزان تیراژ کتاب هم اکنون به 1000 جلد می‌رسد و در کنار آن ریستوگرافی‌هایی با تیراژ 500 جلد نیز دیده می‌شود.

این میزان با توجه به جمعیت ایران بسیار اندک است. این اوضاع نامساعد سرانه مطالعه کتاب چیزی نیست که یکباره به وجود آمده باشد بلکه از دو دهه قبل آغاز شده و اکنون شدت بیشتری یافته است. 

در دهه 70 میزان تیراژ کتاب به سه هزار جلد می‌رسید. این میزان با توجه به جمعیت ایران در آن زمان نیز بسیار اندک بود. این رویه ادامه پیدا کرد و به امروز رسید، امروزی که شاهد کاهش سرانه مطالعه و تیراژ کتاب در کشورمان هستیم.برای برطرف شدن این مسئله باید راهکاری اندیشید.

 

 

ایام نمایشگاه؛ فصل بهار کتاب

"این ایامی را که نمایشگاه کتاب در تهران برگزار می‌شود، به نظر بنده باید بهار کتاب نامید. زیرا کتاب حقیقتاً مطرح می‌شود و گروه‌های زیادی از مردم- به‌ویژه جوانان - سراغ کتاب‌فروش‌ها می‌روند. کتاب‌فروش‌ها، فروش خوبی از این جهت دارند و کتاب هم واقعاً به دست مردم علاقه‌مند می‌رسد. البته سلیقه و توقع من این است که ما در طول سیصد و شصت یا شصت و پنج روز سال، هر روز به قدر یک روز این نمایشگاه، فروش کتاب در کشور داشته باشیم. دل من این را می‌خواهد. اگر چنین هم بشود، زیاد نیست؛ چون کشور ما کشوری متمدن و دارای تاریخ و فرهنگ است. کشور ما مثل برخی از ممالک دنیا نیست که گذشته‌ی پربار و تاریخ و فرهنگ نداشته باشد. در کشور ما اگر مردم ده برابر آنچه آمار اعلام می‌کند، کتاب بخوانند، خیلی زیاد نخواهد بود و دور از توقع نیست. اما حالا که چنین نیست، ایام نمایشگاه را بنده خیلی مغتنم می‌شمارم."

مصاحبه با رهبر معظم انقلاب در پایان بازدید از نهمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب 22/02/1375

 

نمایشگاه کتاب هماره یک فرصت برای ترغیب آحاد مردم به کتاب خوانی تلقی شده است. لذا رهبر معظم انقلاب نیز به این اتفاق ملی اهتمام ویژه داشته و دارند.

انتهای پیام
اتاق خبر انتها

افزودن دیدگاه جدید

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.