چهارشنبه, 1 شهريور 1396 :: Wednesday, 23 August 2017
کد خبر: 90648

برای مشهورترین بانوی شاعر ایرانی

پروین اعتصامی در عمری کوتاه و به نوعی پر رنج در اختناق حکومت رضاشاهی و بی اعتنا به گرایش های پیدا و پنهان نو درشعر، همه ی ذوقش را در پروراندن مضامین اخلاقی، عرفانی، اجتماعی و تربیتی در قالب های کهن به کار میگیرد.
به گزارش خبرنگار اتاق خبر 24

امروز بیست و پنجم اسفند ماه سالروز تولد بانوی شعر و ادبیات ایران، "رخشندهٔ اعتصامی" معروف به "پروین اعتصامی" است. از پروین با عنوان «مشهورترین شاعر زن ایران» یاد می‌شود. روز 25 اسفند نیز به دلیل خدمات بی شائبه ی این بانوی شاعره به ادبیات و گنجینه شعر فارسی به بزرگداشت وی اختصاص داده شده است.

 

مختصری از زندگی پربار "پروین" ادبیات فارسی

رخشنده یا همان پروین اعتصامی از کودکی فارسی، انگلیسی و عربی را نزد پدرش یوسف اعتصامی آموخت و سرودن شعر را از همان کودکی تحت نظر پدر و استادانی چون دهخدا و ملک‌الشعرای بهار آغاز کرد. 

پروین اعتصامی

شعر پروین از دیدگاه طرز بیان مفاهیم و معانی، بیشتر به صورت «مناظره» و «سؤال و جواب» است. او تخلص «پروین» را که تا آن زمان نامی مرسوم برای دختران نبود برای خود انتخاب کرد و نام خود را از رخشنده به پروین تغییر داد. بعدها مجبور شد در شعری، توضیح بدهد که پروین نامی دخترانه است. 

 

این شاعر در نوزدهم تیرماه ۱۳۱۳ با پسرعموی پدرش فضل‌الله اعتصامی ازدواج کرد. اما پس از تقریباً دو ماه زندگی با همسرش به خانه پدری بازگشت و ۹ ماه بعد از او جدا شد. پروین تا پایان زندگی درباره این ازدواج ناموفق سخن نگفت و فقط غزلی در این‌باره سرود که در انتساب آن به پروین شک و شبهه وجود دارد.

 

چاپ و انتشار آثار

یوسف اعتصامی پیش از ازدواج پروین، با چاپ مجموعه اشعار او مخالف بود و این کار را با توجه به اوضاع و فرهنگ روزگار، نامناسب می‌دانست. او فکر می‌کرد دیگران چاپ شعرهای یک زن جوان را راهی برای پیدا کردن همسر به حساب آورند. اما بعد از ازدواج پروین و جدایی از همسرش به این کار رضایت داد. تنها اثر منتشرشده از پروین، دیوان اشعار او در قالب‌های مثنوی، قطعه و قصیده است. شعرهای پروین اعتصامی پیش‌تر در مجله «منتخبات آثار» هشترودی و «امثال و حکم» دهخدا چاپ می‌شدند. در سال ۱۳۱۴ از نخستین چاپ دیوان او با مقدمه‌ای از ملک‌الشعرای بهار که توسط چاپخانه مجلس شورای ملی منتشر شده بود، بسیار استقبال شد. این کتاب شامل شعرهایی بود که او تا پیش از ۳۰ سالگی سروده بود و بیش از ۱۵۰ قصیده، قطعه، غزل و مثنوی داشت. 

پروین اعتصامی

 

استبداد ستیزی پروین

در سال ۱۳۱۵، مدال درجه سه لیاقت به پروین داده شد ولی او این مدال را قبول نکرد. حتی پیشنهاد رضاشاه را برای تدریس ملکه و ولیعهد نپذیرفت، زیرا به گفته خودش، اعتقاداتش درباره ایستادگی در برابر استبداد، به او اجازه نمی‌داد در چنین مکان‌هایی حاضر شود. 

پروین اعتصامی

 

وفات پروین

پروین اعتصامی در فروردین ۱۳۲۰ به بیماری حصبه مبتلا شد و ۱۵ فروردین‌ماه در سن ۳۴ سالگی در تهران درگذشت و در حرم حضرت فاطمه معصومه (س) در قم در آرامگاه خانوادگی به خاک سپرده شد. پس از مرگش، قطعه‌ای را با عنوان «این قطعه را برای سنگ مزار خودم سروده‌ام» از او یافتند که برای سنگ مزار خود سروده بود؛ آن قطعه را بر سنگ مزارش نقش کردند. 
 

پروین اعتصامی

 

نظر رهبری راجع به پروین اعتصامی

رهبر معظم انقلاب اسلامی در پی ملاقات جمعی از اهالی فرهنگ و ادب و هنر با ایشان در بیمارستان، در شهریورماه سال 1393 قطعه شعری از پروین اعتصامی به شرح زیر قرائت فرمودند:

«هر بلائی کز تو آید رحمتی است / هر که را رنجی دهی آن راحتی است

زان به تاریکی گذاری بنده را / تا ببیند آن رخ تابنده را

تیشه زان بر هر رگ و بندم زنند / تا که با مهر تو پیوندم زنند...»

 

رهبر

 

ایشان در ادامه با اشاره به شعر پروین اعتصامی، از او به عنوان شاعری که «سعی می‌شود چهره‌اش پوشانده شود» یاد کردند.

مقام معظم رهبری افزودند: به او (پروین اعتصامی) می‌گفتند شاعر نخود لوبیا، برای اینکه فروغ فرخزاد را بالا ببرند می‌خواستند او را خردش کنند.

رهبر معظم انقلاب اسلامی همچنین درباره فروغ فرخزاد فرمودند: راجع به فروغ هم نظر نامناسبی ندارم. به نظرم این اواخر وضعش بد نبوده انشاءالله. اما برای اینکه او را بالا ببرند در این اواخر بر سر پروین می‌زدند.

 

نگاهی به کارنامه زنان پرچمدار شعر فارسی

در روز بزرگداشت پروین اعتصامی و به استقبال نظر رهبری درباره این شاعره شهره و فروغ فرخزاد چند خطی در باب کارنامه عملی و چشم انداز فکری شعرای بانوی تاریخ معاصر مینویسیم:

از بین زنان شاعری که بعد از انقلاب مشروطه در ایران ظهر کردند، سه تن از همه نام آورترند؛ پروین اعتصامی، فروغ فرخزاد و سیمین بهبهانی. هر یک از این شاعران خانم به نحوی متاثر از تحولات ناشی از دوران خاص زمان خویش بوده اند و موضوعاتی که در اشعارشان به آن ها اشاره کرده اند هم میتواند گواه این مدعا باشد. حال که سیمین بهبهانی به جهت دور بودن از مناسبت این مرقومه از بحث خارج میباشد لذا طبیعی است که بررسی ارزش های فردی و اجتماعی موجود در اشعار فروغ و پروین و مقایسه آن ها جهت تعیین وجوه اشتراک و افتراق این ارزش هاست.

 

با کمی تامل در آثار فروغ و پروین معلوم میشود هردو در مهمترین ارزش های اجتماعی مانند: حق طلبی و ظلم ستیزی، پرهیز از نفاق و ریاکاری، عدالتخواهی و ... نظر مشترک و یکسانی دارند. 

در ادامه نیز باید گفت که مهمترین وجوه تفاوت این دو در زمینه کلی ارزش های مورد نظر آن هاست. به این ترتیب که پروین اساسا به ارزش های اجتماعی پرداخته و فروغ درگیر ارزش های فردی مورد اعتقاد خود بوده است.

 

پروین اعتصامی در عمری کوتاه و به نوعی پر رنج در اختناق حکومت رضاشاهی و بی اعتنا به گرایش های پیدا و پنهان نو درشعر، همه ی ذوقش را در پروراندن مضامین اخلاقی، عرفانی، اجتماعی و تربیتی در قالب های کهن به کار میگیرد.

 

فروغ فرخزاد که از نظر تعهد به سبک کلاسیک شعر و قوت فنی قطعا به پای پروین نمیرسد در نیمه اول زندگی اشعاری عاشقانه و رمانتیک، گاه با عصبانیت و سرکشی در قالب چهارپاره می سراید و پس از یک دوره تحول و تغییر در نیمه دوم زندگی اش درگیر اندیشه های اجتماعی با آمیزه هایی از دردهای بشری می شود. شاید بتوان گفت که فروغ با نگاه ظلم ستیز و ضد خفقانی که در اواخر زندگی اش پیدا کرده بود به نوعی عاقبت به خیر شده است. به هر حال ساختار شکنی های زنانه و ژست مدرنیته در فروغ فرخزاد در مقایسه با پایبندی ها پروین اعتصامی نمره وی را در نگاه نگارنده می کاهد. هرچند که نتوان از پروین اعتصامی به عنوان الگوی یک شاعر مسلمان نام برد.

 

انتهای پیام
اتاق خبر انتها

افزودن دیدگاه جدید

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.