جمعه, 28 مهر 1396 :: Friday, 20 October 2017
کد خبر: 109059

سازو کار قانونی فرایند رای اعتماد مجلس به کابینه دولت

ساعاتی پیش با کابینه پیشنهادی دولت دوازدهم آشنا شدیم. حالا نوبت نمایندگان مردم شده است که با عنایت به ظرفیت های قانونی به کابینه رای اعتماد بدهد. طبق قوانین تا پایان فرایند رای اعتماد هیئت وزیران، دولت و مجلس اختیارات و وظایفی دارند که در مرقومه حاضر سعی شده است به کلیات آن ها اشاره شود.
به گزارش خبرنگار اتاق خبر 24

بعد از برگزاری مراسم تنفیذ و تحلیف رئیس جمهور دوازدهم، این نوبت روحانی بود که لیست کابینه دولتش را تقدیم مجلس کند که بالاخره این کار را انجام داد.

هرچند یکی از هجده وزیر دولت هنوز توسط روحانی به مجلس معرفی نشده است اما به هر حال مجلس یک هفته فرصت دارد تا به کابینه پیشنهادی رای اعتماد بدهد. بنا بر این نمایندگان مجلس سه شنبه هفته آینده کابینه را به رای اعتماد خواهند گذاشت و طبق روال سال های گذشته این فرایند در دو شیف درمجلس شورای اسلامی برگزار خواهد شد.

سن بالای کابینه دولت یازدهم با میانگین سنی ۶۱/۳ همواره مورد انتقاد حامیان و منتقدان دولت بوده که اکنون حسن روحانی با معرفی کابینه‌ای با میانگین سنی ۵۸/۲ توانست کابینه‌ای جوان‌تر نسبت به دولت قبل به مجلس معرفی کند، البته وزیر علوم، تحقیقات و فناوری هنوز معرفی نشده که شاید معرفی او، این میانگین سنی را کمی تغییر دهد. پیش از این علی خاکی صدیق رییس دانشگاه خواجه نصیر اعلام کرده بود معرفی او به عنوان گزینه پیشنهادی وزارت علوم قطعی شده است.

با اینکه وعده روحانی مبنی بر جوانگرایی کابینه با معرفی وزیر ارتباطات و به طور کل با عنایت به میانگین سنی کابینه تا حدودی محقق شده است اما آن عده که از روحانی انتظار داشتند تا در کابینه از بانوان استفاده کند تا به اینجای کار ناکام مانده اند.

 

"سازو کار قانونی فرایند رای اعتماد مجلس به کابینه دولت"

 

با 17 وزیر پیشنهادی روحانی بیشتر آشنا شوید

جدول زیر، اسامی و بخشی از سوابق نفرات لیست وزرای پیشنهادی رئیس‌جمهور روحانی را به مجلس نشان می‌دهد که نمایندگان مردم باید درباره اعتماد یا عدم اعتماد به آن‌ها تصمیم بگیرند.

سمت مسئول پیشنهادی برای دولت‌ دوازدهم سوابق سن و تحصیلات

متصدی سابق
(سن)

 
وزیر آموزش و پرورش سید محمد بطحایی معاون پشتیبانی و توسعه مدیریت وزارت آموزش و پرورش، رئیس مرکز ملی نظارت راهبردی سازمان برنامه و بودجه کشور، سرپرست سابق وزارت آموزش و پرورش

۵۴ سال

کارشناس‌ارشد مدیریت دولتی

 

فخرالدین احمدی دانش‌آشتیانی
(۶۲ سال)

 
وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات محمدجواد آذری‌جهرمی معاون وزیر ارتباطات، رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت

۳۶ سال

مهندس برق‌قدرت

محمود واعظی
(۶۵ سال)
 
وزیر اطلاعات سیدمحمود علوی وزیر اطلاعات، نماینده مجلس خبرگان رهبری، نماینده ادوار اول، دوم، چهارم و پنجم مجلس شورای اسلامی، رئیس‌سازمان عقیدتی‌سیاسی‌ارتش

۶۳ سال

دکترای فقه و مبانی‌حقوق‌اسلامی

سیدمحمود علوی
(۶۳ سال)
 
وزیر امور اقتصادی و دارایی مسعود کرباسیان معاون وزیر اقتصاد،   رئیس‌کل گمرک جمهوری‌اسلامی‌ایران، معاون وزیر صنایع سنگین، معاون وزیر بازرگانی، معاون وزیر نفت، مشاور عالی و معاون شهردار تهران

۶۱ سال

دکترای مدیریت بازرگانی

علی طیب‌نیا
(۵۷ سال)
 
وزیر امور خارجه محمدجواد ظریف

وزیر امور خارجه، سفیر و نماینده دائم ایران در سازمان ملل متحد، معاون وزیر امور خارجه

۵۸ سال

دکترای حقوق و روابط بین‌الملل

محمدجواد ظریف
(۵۸ سال)
 
وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی سیدحسن قاضی‌زاده‌هاشمی وزیر بهداشت، عضو شورای عالی جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران

۵۸ سال

پزشک متخصص چشم

سیدحسن قاضی‌زاده‌هاشمی
(۵۸ سال)
 
وزیر تعاون، کار و رفاه‌اجتماعی علی ربیعی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی ایران، مشاور رئیس‌جمهور
در امور اجتماعی، معاون حقوقی و پارلمانی
وزیر اطلاعات، مسئول اجرایی و کمیته تبلیغات دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی

۶۲ سال

دکترای مدیریت

علی ربیعی
(۶۲ سال)
 
وزیر جهاد کشاورزی محمود حجتی وزیر جهاد کشاورزی، وزیر راه و ترابری، وزیر جهاد سازندگی، استاندار سیستان و بلوچستان

۶۲ سال

مهندس عمران

محمود حجتی
(۶۲ سال)
 
وزیر دادگستری سیدعلیرضا آوایی رئیس دفتر بازرسی ویژه رئیس‌جمهور، قاضی دیوان عالی کشور، معاون وزیر کشور و رئیس سازمان ثبت احوال، رئیس کل دادگستری استان تهران، اصفهان، مرکزی و لرستان، دادستان عمومی و انقلاب اهواز و دزفول، مستشار دادگاه عالی انتظامی قضات

۶۱ سال

حقوق

مصطفی پورمحمدی
(۵۸ سال)
 
وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح امیر سرتیپ امیر حاتمی جانشین وزیر دفاع، جانشین معاونت ارکان و امور مشترک ستاد کل نیروهای مسلح

۵۱ سال

درجه امیری ارتش

سردار حسین دهقان
(۶۱ سال)
 
وزیر راه و شهرسازی عباس آخوندی

وزیر راه و شهرسازی، وزیر مسکن و شهرسازی،  معاون سیاسی وزیر کشور

۶۰ سال

دکترای اقتصاد سیاسی

عباس آخوندی
(۶۰ سال)
 
وزیر صنعت، معدن و تجارت محمد شریعتمداری معاون اجرایی رئیس‌جمهور،
جانشین رئیس‌جمهور در شورای عالی امور ایرانیان خارج از کشور،
رئیس سازمان فضایی ایران،  سرپرست وزارت ورزش و جوانان، وزیر بازرگانی، قائم‌مقام وزیر بازرگانی

۵۷ سال

دکترای مدیریت

محمدرضا نعمت‌زاده
(۷۲ سال)
 
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری هنوز معرفی نشده است - - محمد فرهادی  
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی سیدعباس صالحی معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سرپرست وزارت ارشاد

۵۴ سال

دکترای فلسفه

سیدرضا صالحی‌امیری
(۵۶ سال)
 
وزیر کشور عبدالرضا رحمانی‌فضلی وزیر کشور، نماینده دوره چهارم مجلس شورای اسلامی، رئیس دیوان محاسبات کشور، جانشین فرمانده کل قوا در نیروی انتظامی، دبیر کل ستاد مبارزه با مواد مخدر، معاون سیاسی سازمان صدا و سیما

۵۸ سال

دکترای جغرافیای انسانی

عبدالرضا رحمانی‌فضلی
(۵۸ سال)
 
وزیر نفت بیژن نامدارزنگنه وزیر نفت (سه دوره)،  وزیر نیرو (دو دوره)،   وزیر جهاد سازندگی (دو دوره)، معاون فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

۶۵ سال

کارشناسی ارشد مهندسی عمران

بیژن نامدارزنگنه
(۶۵ سال)
 
وزیر نیرو حبیب‌الله بیطرف وزیر نیرو، معاون امور مهندسی، پژوهش و فناوری وزیر نفت،  معاون آموزشی وزیر نیرو، رئیس سازمان نظام مهندسی استان تهران، استاندار یزد

۶۱ سال

کارشناس ارشد مهندسی عمران

حمید چیت‌چیان
(۶۰ سال)
 
وزیر ورزش و جوانان مسعود سلطانی‌فر وزیر ورزش و جوانان، رئیس سازمان میراث فرهنگی، استاندار گیلان، زنجان و مرکزی، عضو شورای شهر چهارم تهران

۵۸ سال

کارشناس ارشد علوم سیاسی

مسعود سلطانی‌فر
(۵۸ سال)
 

 

 

 

 

روند قانونی رای اعتماد وکلای مردم به کابینه رئیس جمهور منتخب

مجلس شورای اسلامی پس از معرفی اعضای کابینه از سوی رئیس‌جمهور منتخب، کار بررسی وزرای پیشنهادی و رای اعتماد به کابینه را آغاز می‌کند.

گفتنی است، رأی اعتماد رأیی است که نمایندگان مجلس به دولتی که مایلند بر سر کار بماند در ابتدای تعیین دولت و پس از تقدیم برنامه خود یا پس از استیضاح می‌دهند. در واقع، رای اعتماد اصطلاحی است پارلمانی، به معنای رأیی که اعتماد بر کسی داشتن را تأکید و استوار سازد. رأیی که نمایندگان مجلس به دولتی که برنامه و اعمال او را تأیید کنند، می‌دهند.

با مقدماتی که گفته شد به آنچه که قانون در مورد معرفی کابینه و رای اعتماد مجلس گفته است خواهیم پرداخت:

ابتدا لازم است دو اصل از قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران که عنصر قانونی فرایند رای اعتماد به حساب می آید را بخوانیم.

اصل‏ هشتاد و هفتم: ‎‎رئیس‏ جمهور برای‏ هیأت‏ وزیران‏ پس‏ از تشکیل‏ و پیش‏ از هر اقدام‏ دیگر باید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد. در دوران‏ تصدی‏ نیز در مورد مسائل‏ مهم‏ و مورد اختلاف‏ می‏ تواند از مجلس‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند.

‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ هشتاد و هفتم:‏ هیأت‏ وزیران‏ پس‏ از تشکیل‏ و معرفی‏ و پیش‏ از هر اقدام‏ دیگر باید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد. در دوران‏ تصدی‏ نیز در مورد مسائل‏ مهم‏ و مورد اختلاف‏ می‏ تواند از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎

 

اصل صد و سی و سه: وزراء توسط رئیس‏ جمهور تعیین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند. با تغییر مجلس‏، گرفتن‏ رای‏ اعتماد جدید برای‏ وزراء لازم‏ نیست‏. تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یك‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏ كند.

 

همچنین در آئین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی با اعمال اصلاحات مصوب 26 آذر 1387 فصلی تحت عنوان نظارت وجود دارد كه مبحث اول آن به نحوه بررسی و رای اعتماد به هیات وزیران می‌پردازد.

 

طبق ماده 188 آئین‌نامه داخلی مجلس، رئیس جمهور ظرف دو هفته پس از انجام مراسم تحلیف و یا بعد از استعفا یا سقوط دولت، كتبا اسامی هیات وزیران را به همراه شرح حال هر یك از وزیران و برنامه دولت تسلیم مجلس می‌کند. رئیس مجلس مكلف است در اولین فرصت در جلسه علنی وصول معرفی نامه وزیران را اعلام و پس از قرائت دستور تكثیر آن را صادر کند.

 

براساس ماده 189 آئین‌نامه داخلی مجلس، جلسات مجلس یك هفته پس از معرفی دولت برای بحث و بررسی خط مشی و اصول كلی برنامه دولت و اخذ رای اعتماد برای هیات وزیران به طور متوالی تشكیل می‌شود، با پیشنهاد رئیس و تصویب مجلس، جلسات بصورت صبح و بعد از ظهر برگزار خواهد شد. مجلس در این جلسات نطق نخواهد داشت.

 

طبق ماده 190 آئین‌نامه داخلی مجلس، قبل از تشكیل اولین جلسه بررسی برنامه‌های دولت و اخذ رای اعتماد هیات وزیران نمایندگان مخالف و موافق، برنامه خط مشی و اصول كلی و تركیب هیات وزیران و نیز نمایندگان مخالف و موافق هر یك از وزیران به تفكیك برنامه و هر وزیر در برگه‌های جداگانه یا دستگاه الكترونیك ثبت نام می‌کنند.

 

همچنین هر یك از نمایندگان حق دارند تمام یا قسمتی از وقت خود را در اختیار نماینده دیگر قرار دهند. در شروع بحث در مورد هیات وزیران، رئیس جمهور برنامه دولت را تشریح و ضمن معرفی وزیران از تركیب هیات وزیران دفاع خواهد كرد. پس از آن مجلس بررسی برنامه دولت و تركیب هیات وزیران را با اظهارات پنج نفر از نمایندگان مخالف و پنج نفر از نمایندگان موافق با حفظ ترتیب یكنفر مخالف و یكنفر موافق و هر كدام برای مدت پانزده دقیقه انجام خواهد داد.

 

 

رئیس‌جمهور با كسانی كه وی تعیین خواهد کرد به سوالات و اظهارات مخالفان پاسخ می‌دهند. مجموع مدت نطق اولیه رئیس‌جمهور و دفاعیات اخیر دو و نیم ساعت خواهد بود. در پی اظهارات و دفاعیات رئیس‌جمهور، مجلس شور در مورد برنامه‌ها و صلاحیت هر یك از وزیران را به صورت جداگانه آغاز خواهد كرد. در مورد هر وزیر دو نفر از نمایندگان مخالف و دو نفر از نمایندگان موافق با حفظ ترتیب یكنفر و موافق هر كدام برای مدت پانزده دقیقه فرصت خواهند داشت.

 

 پس از آن وزیر و در صورت صلاحدید رئیس‌جمهور به مدت سی دقیقه، برای دفاع از برنامه و صلاحیت وزیر مطروحه وقت خواهند داشت. بحث و بررسی برای تك تك وزیران به ترتیب حروف الفبای وزارتخانه به همین شیوه انجام می‌شود. رئیس‌جمهور می‌تواند با استفاده از وقت وزیران در پایان و به طور یكجا از آنان دفاع کند. پس از آن رای‌گیری به عمل آید و شمارش و اعلام نتیجه آرا پس از رای‌گیری برای همه وزرا صورت خواهد گرفت.

 

لازم به ذکر است؛ که بر اساس ترتیب حروف الفبا، کار بررسی وزاری 18 وزارتخانه به ترتیب وزارت آموزش و پرورش، ارتباطات و فناوری اطلاعات، اطلاعات، امور اقتصادی و دارایی، امور خارجه، درمان و آموزش پزشکی، جهاد کشاورزی، دادگستری، دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، راه و شهرسازی، صنعت، معدن و تجارت، علوم، تحقیقات و فناوری، فرهنگ و ارشاد اسلامی، کار، تعاون و رفاه اجتماعی، کشور، نفت، نیرو و ورزش و جوانان خواهد بود.

 

سوالات كتبی نمایندگان در طول مدتی كه برنامه دولت مطرح است از طریق رئیس مجلس به رئیس‌جمهور با وزیر مربوط ارائه خواهد شد.

 

در روند بررسی وزرا و اخذ رای اعتماد از سوی مجلس شورای اسلامی، طبق چندین تبصره نیز به شرح زیر مطرح است:

 

 تبصره 1- در موارد معرفی یك یا چند وزیر (كمتر از نصف مجموعه وزرا) از نطق اولیه رئیس‌جمهور به مدت یك ساعت بدون بحث در كلیات برنامه‌ها و تركیب هیات وزیران تنها در مورد برنامه‌ها و صلاحیت وزیران پیشنهادی به ترتیب فوق‌الذكر اقدام خواهد شد.

 

تبصره2- چنانچه مجلس به یك یا چند وزیر رای اعتماد نداد و یا وزارتخانه‌ای به هر دلیل وزیر نداشته باشد رئیس‌جمهور موظف است با رعایت اصل یكصد و سی و پنجم 135 قانون اساسی حداكثر قبل از سه ماه فرد یا افراد دیگری را برای اخذ رای به مجلس معرفی کند.

اصل صد و سی و پنج: وزراء تا زمانی که عزل نشده‏اند و یا بر اثر استیضاح یا درخواست رأی اعتماد، مجلس به آنها رأی عدم اعتماد نداده است در سمت خود باقی می‌مانند. استعفای هیأت وزیران یا هر یک از آنان به رییس جمهور تسلیم می‌شود و هیأت وزیران تا تعیین دولت جدید به وظایف خود ادامه خواهند داد. رییس جمهور می‌تواند برای وزارتخانه‏هایی که وزیر ندارند حداکثر برای مدت سه ماه سرپرست تعیین نماید.

 

براساس ماده 191 آئین‌نامه داخلی مجلس، در مورد اصول 87  و 136 قانون اساسی، كیفیت رای اعتماد به وزیر با هیات وزیران و همه مسائل مربوط به آن طبق این آئین‌نامه خواهد بود. تشخیص مسائل مهم در مورد اختلاف مذكور در اصل 87 كه دولت می‌تواند در زمینه آن‌ها از مجلس رای اعتماد بگیرد با هیات وزیران است.

اصل صد و سی و شش: رییس جمهور می‌تواند وزراء را عزل کند و در این صورت باید برای وزیر یا وزیران جدید از مجلس رأی اعتماد بگیرد، و در صورتی که پس از ابراز اعتماد مجلس به دولت نیمی از هیأت وزیران تغییر نماید باید مجددا از مجلس شورای اسلامی برای هیأت وزیران تقاضای رأی اعتماد کند.

 

ممکن است در این میان برخی وزارت خانه ها با نظر مجلس رای اعتماد از نمایندگان را نگیرد و بی وزیر بماند. در این صورت رئیس جمهور وظیفه دارد با عنایت به اصل 135 قانون اساسی تا حد اکثر سه ماه برای گزینه جدید وزارت بدون وزیر طبق رای اعتماد مجلس تعیین تکلیف کند و در این سه ماه برای وزارت خانه مذکور سرپرست انتخاب کند.

انتهای پیام
اتاق خبر انتها

افزودن دیدگاه جدید

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.